TFRS9 ตอน 1.2 กรณีการเปลี่ยนแปลงเครื่องมือทางการเงินจากทุนเป็นหนี้สิน

ในตอนที่แล้ว เราได้พูดถึงการจัดประเภท “เครื่องมือทางการเงิน” ตามนิยามของสัญญาที่ก่อให้เกิดสินทรัพย์ทางการเงิน(Financial Asset) หนี้สินทางการเงิน (Financial Liability) และตราสารทุน (Equity Instrument) ตามนิยามของแต่ละประเภท

สำหรับในตอนที่ 1.2 เป็นการยกตัวอย่าง เพื่อเป็นแนวทางการวิเคราะห์รายการของสินทรัพย์ที่มีโอกาสถูกปรับลักษณะไปตามนิยาม และจะมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงรายการในงบแสดงฐานะทางการเงินและงบกำไรขาดทุน

Preferred Stock หรือ หุ้นบุริมสิทธิ์

เดิมหุ้นบุริมสิทธิ์ จะถูกจัดให้อยู่ในส่วนของตราสานทุน แต่ใน TFRS9 การจัดรายการต้องคำนึงถึงสิทธิเรียกร้อง เช่น หากหุ้นบุริมสิทธิ์ มีภาระผูกผันตามสัญญาในการส่งมอบเงินสดหรือสินทรัพย์ทางการเงินอื่น ยกตัวอย่าง

– กรณีหุ้นบุริมสิทธิชนิดสะสม ยอดยกมาของเงินปันผลถือเป็นภาระผูกผันจึงถือว่าเป็นหนี้สินทางการเงิน
– กรณีหุ้นบุริมสิทธิชนิดไถ่ถอนได้ หากสิทธิที่ให้เป็นสิทธิตามสัญญาแก่ผู้ถือ (Investor) ในการขายหุ้นคืนให้ผู้ออก (Issuer) ในราคาที่กำหนด (มีจำนวนคงที่) จะถือเป็นหนี้สินทางการเงิน
– กรณีหุ้นบุริมสิทธิชนิดไถ่ถอนได้ หากให้สิทธิแก่ ผู้ออก (Issuer) ในการซื้อหุ้นคืนจากผู้ถือ (Investor) ในราคาตลาด ณ ตอนนั้น จะถือว่าเป็นตราสารทุน

ในกรณีเครื่องมือที่ผู้ถือ (Investor) มีสิทธิเรียกร้องให้ผู้ออกไถ่ถอน (Puttable instrument) ที่ถูกจัดเป็นตราสารทุน อาจารย์วิศรุต ศรีบุญนาค ได้สรุปหลักการที่นำไปใช้ในการวิเคราะห์ง่ายๆได้ดังนี้

1.ให้สิทธิแก่ผู้ถือตามสัดส่วนในสินทรัพย์สุทธิของกิจการ ในกรณีเลิกกิจการ
2. อยู่ในประเภทเครื่องมือที่ด้อยสิทธิกว่าเครื่องมือประเภทอื่นๆ
3. ต้องไม่มีภาระผูกพันตามสัญญาในการส่งมอบเงินสดหรือสินทรัพย์ทางการเงินอื่นๆ เช่น ชนิดสะสมให้ปันผลหรือให้หุ้น
4. กระแสเงินสดที่คาดหวังรวมจากเครื่องมือตลอดอายุสัญญา โดยส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับกำไรหรือขาดทุน

Perpetual debt หรือ กู้กู้ด้อยสิทธิที่มีลักษณะคล้ายทุน

โดยทั่วไปแล้ว Perpetual debt มักถูกจัดลักษณะให้เป็นตราสารทุน ด้วยคุณสมบัติที่ไม่ได้กำหนดวันที่สิ้นสุด เช่นในกรณีของ MINT ที่ได้จัดเป็นส่วนของทุน แต่อย่างไรก็ตาม บจ. ในไทยบางแห่งก็จัดเป็นส่วนของหนี้สิน เช่นในกรณีของ TMB

อย่างไรก็ตามหากว่าด้วย TFRS9 หากเครื่องมือทางการเงินมีภาระผูกผันตามสัญญา เช่น กำหนดว่าจะจ่ายดอกเบี้ยอย่างต่อเนื่องทุกปี ในกรณีนี้จะถือว่าผู้ถือ (Investor) มีสินทรัพย์ทางการเงิน ส่วนผู้ออกตราสาร (Issuer) มีหนี้สินทางการเงิน

สำหรับตอนต่อไปจะไปทำความเข้าใจในหลักการของการรับรู้และวัดมูลค่าเครื่องมือทางการเงินตาม TFRS9 ว่าจะมีการเปลี่ยนแปลง และส่งผลกระทบอย่างไรในงบการเงินของ บจ.

วุฒิพงศ์ บุญญนันท์กิจ
Assistant Fund Manager
Merchant Partner Securities